How competitive markets operate

ยินดีต้อนรับสู่หัวใจของวิชาเศรษฐศาสตร์!

สวัสดีครับ! หากคุณเคยสงสัยว่าทำไมราคาของกาแฟถึงพุ่งสูงขึ้นเมื่อผลผลิตทางการเกษตรเสียหาย หรือทำไมอุปกรณ์ไอทีรุ่นใหม่ล่าสุดถึงมีราคาแพงลิ่วในช่วงที่เปิดตัวครั้งแรก คุณมาถูกที่แล้วครับ บทนี้เรื่อง การทำงานของตลาดที่มีการแข่งขัน (How Competitive Markets Operate) คือพื้นฐานสำคัญของวิชาเศรษฐศาสตร์ธุรกิจ (CB2) เราจะมาดูพลังของ อุปสงค์ (Demand) และ อุปทาน (Supply) กลไกราคา การคำนวณความยืดหยุ่น วิธีที่ธุรกิจรับมือกับความไม่แน่นอน และการที่การเก็งกำไรขับเคลื่อนฟองสบู่ในตลาดได้อย่างไร

ไม่ต้องกังวลไปนะถ้าเห็นกราฟหรือสูตรคำนวณแล้วรู้สึกประหม่าในตอนแรก เราจะค่อยๆ ไปทีละสเต็ปโดยใช้เรื่องเล่าที่เข้าใจง่าย ตรรกะที่ชัดเจน และตัวอย่างจริงทางคณิตศาสตร์ประกันภัย เมื่อจบบทนี้ คุณจะเริ่มคิดแบบผู้เชี่ยวชาญด้านตลาดแน่นอน!

1. ทำความเข้าใจอุปสงค์ (Demand): มุมมองของผู้บริโภค

ในทางเศรษฐศาสตร์ อุปสงค์ (Demand) คือปริมาณของสินค้าหรือบริการที่ผู้บริโภค เต็มใจและสามารถซื้อได้ (willing and able) ณ ระดับราคาต่างๆ ในช่วงเวลาที่กำหนด

กฎของอุปสงค์ (The Law of Demand)

เมื่อราคาสินค้าสูงขึ้น ปริมาณความต้องการซื้อจะลดลง โดยสมมติให้ Ceteris Paribus (ปัจจัยอื่นๆ ทั้งหมดคงที่) ถ้าราคาเพิ่มขึ้นเป็นสองเท่า คุณจะซื้อน้อยลง แต่ถ้าราคาลดลง คุณจะซื้อมากขึ้น

เส้นอุปสงค์ (The Demand Curve)

การพล็อตราคา (\(P\)) บนแกนตั้ง และปริมาณ (\(Q\)) บนแกนนอน จะได้เส้นอุปสงค์ที่มีความชันลาดลง:
\(P \uparrow \implies Q_d \downarrow\)

ทำไมเส้นถึงลาดลง?

1. ผลจากการทดแทน (The Substitution Effect): เมื่อราคาสินค้าสูงขึ้น สินค้าทางเลือกอื่นๆ จะมีราคาถูกลงโดยเปรียบเทียบ ทำให้ผู้บริโภคหันไปซื้อสินค้าอื่นแทน
2. ผลจากรายได้ (The Income Effect): การเพิ่มขึ้นของราคาจะลดอำนาจซื้อที่แท้จริงของผู้บริโภคลง ทำให้พวกเขาสามารถซื้อสินค้าได้จำนวนหน่วยน้อยลง

การเคลื่อนที่บนเส้น vs การเลื่อนของเส้น (Movement vs. Shift)

- การเคลื่อนที่ไปตามเส้น (Movement along) อุปสงค์ จะเกิดขึ้นก็ต่อเมื่อ ราคา ของสินค้านั้นๆ เปลี่ยนแปลงเท่านั้น สิ่งนี้เรียกว่า "ปริมาณความต้องการซื้อเปลี่ยนแปลง (change in quantity demanded)"
- การเลื่อนของเส้น (Shift of) อุปสงค์ทั้งเส้น จะเกิดขึ้นเมื่อปัจจัยกำหนดที่ไม่ใช่ราคาเกิดการเปลี่ยนแปลง สิ่งนี้เรียกว่า "อุปสงค์เปลี่ยนแปลง (change in demand)"

ปัจจัยกำหนดอุปสงค์ (Determinants of Demand)

อุปสงค์จะเลื่อนเนื่องจากการเปลี่ยนแปลงในปัจจัยต่อไปนี้:
- รสนิยมและความชอบ (Tastes and Preferences): เลื่อนไปทางขวาหากความนิยมเพิ่มขึ้น
- รายได้ (Income): สำหรับ สินค้าปกติ (Normal Goods) รายได้ที่สูงขึ้นจะเพิ่มอุปสงค์ (\(D\) เลื่อนขวา) สำหรับ สินค้าด้อย (Inferior Goods) รายได้ที่สูงขึ้นจะทำให้ผู้บริโภคเปลี่ยนไปใช้สินค้าทางเลือกที่มีคุณภาพสูงกว่า (\(D\) เลื่อนซ้าย)
- ราคาสินค้าที่เกี่ยวข้อง (Prices of Related Goods): อุปสงค์จะเพิ่มขึ้นหาก สินค้าทดแทน (Substitutes) มีราคาแพงขึ้น หรือหาก สินค้าที่ใช้ร่วมกัน (Complements) มีราคาถูกลง
- ขนาดและโครงสร้างของประชากร (Size and Composition of the Population): การเติบโตทางประชากรศาสตร์จะขยายอุปสงค์รวมของตลาด
- การคาดการณ์ราคา (Price Expectations): การคาดการณ์ว่าราคาจะสูงขึ้นในอนาคตอันใกล้จะทำให้อุปสงค์ในปัจจุบันเพิ่มขึ้น

2. ทำความเข้าใจอุปทาน (Supply): มุมมองของธุรกิจ

อุปทาน (Supply) คือปริมาณของสินค้าหรือบริการที่ผู้ผลิต เต็มใจและสามารถนำเสนอขาย (willing and able) ณ ระดับราคาต่างๆ ในช่วงเวลาที่กำหนด

กฎของอุปทาน (The Law of Supply)

เมื่อราคาตลาดสูงขึ้น ปริมาณความต้องการขายจะเพิ่มขึ้น (\(P \uparrow \implies Q_s \uparrow\)) ราคาที่สูงขึ้นจะสร้างแรงจูงใจด้านผลกำไรให้ธุรกิจเดิมขยายผลผลิต และจูงใจให้ธุรกิจใหม่ๆ เข้าสู่ตลาด

ปัจจัยกำหนดอุปทาน (Determinants of Supply)

อุปทานจะเลื่อนเนื่องจากปัจจัยที่ไม่ใช่ราคา:
- ต้นทุนการผลิต (Costs of Production): ต้นทุนปัจจัยการผลิตที่สูงขึ้น (ค่าจ้าง วัตถุดิบ) จะทำให้อุปทานเลื่อนไปทาง ซ้าย
- เทคโนโลยี (Technology): การพัฒนาทางเทคโนโลยีทำให้ต้นทุนการผลิตต่อหน่วยลดลง ทำให้อุปทานเลื่อนไปทาง ขวา
- นโยบายรัฐบาล (Government Policy): ภาษีทางอ้อมทำหน้าที่เสมือนต้นทุน (ทำให้อุปทานเลื่อนซ้าย) ส่วนเงินอุดหนุนจะลดต้นทุนที่แท้จริงลง (ทำให้อุปทานเลื่อนขวา)
- จำนวนผู้ขาย (Number of Sellers): บริษัทที่เข้ามาในอุตสาหกรรมมากขึ้นจะทำให้อุปทานรวมของตลาดเลื่อนไปทางขวา
- ราคาสินค้าอื่น (Prices of Other Goods): หากราคาของสินค้าทางเลือกที่ธุรกิจสามารถผลิตได้มีราคาสูงขึ้น ธุรกิจอาจจัดสรรทรัพยากรไปผลิตสินค้านั้นแทน ซึ่งจะลดอุปทานของสินค้าปัจจุบันลง

3. ดุลยภาพของตลาดและกลไกราคา (Market Equilibrium and the Price Mechanism)

ราคาและปริมาณ ดุลยภาพ (Equilibrium) จะเกิดขึ้น ณ จุดที่เส้นอุปสงค์ตัดกับเส้นอุปทาน ซึ่งหมายถึงปริมาณความต้องการซื้อเท่ากับปริมาณความต้องการขายพอดี (\(Q_d = Q_s\))

การทำงานของกลไกราคา (The Price Mechanism at Work)

- อุปทานส่วนเกินหรือสินค้าล้นตลาด (Excess Supply / Surplus): หาก \(P > P^*\) จะทำให้ \(Q_s > Q_d\) สินค้าที่ขายไม่ออกจะกระตุ้นให้ผู้ขายลดราคาลงเพื่อระบายสินค้าคงคลังส่วนเกิน
- อุปสงค์ส่วนเกินหรือสินค้าขาดตลาด (Excess Demand / Shortage): หาก \(P < P^*\) จะทำให้ \(Q_d > Q_s\) ผู้ซื้อจะแย่งกันซื้อสินค้าที่มีจำกัด ส่งผลให้ราคาถูกประมูลสูงขึ้นเพื่อกลับเข้าสู่จุดดุลยภาพ

หน้าที่สำคัญ 3 ประการของราคา (The Three Key Functions of Price)

1. หน้าที่ในการส่งสัญญาณ (Signalling): การเปลี่ยนแปลงของราคาทำหน้าที่สื่อสารข้อมูลไปยังผู้บริโภคและผู้ผลิตเกี่ยวกับความขาดแคลนเปรียบเทียบ
2. หน้าที่ในการจูงใจ (Incentive): ราคาที่สูงขึ้นจะจูงใจให้ผู้ผลิตป้อนสินค้าเข้าสู่ตลาดมากขึ้น และกระตุ้นให้ผู้บริโภคลดการบริโภคลง
3. หน้าที่ในการจัดสรร (Rationing): เมื่อสินค้ามีจำกัด ราคาจะปรับตัวสูงขึ้นเพื่อจัดสรรสินค้าที่มีอยู่ให้แก่ผู้ที่มีความเต็มใจและความสามารถในการจ่ายสูงที่สุด

4. การวัดการตอบสนองของตลาด: ความยืดหยุ่น (Measuring Market Responsiveness: Elasticity)

ความยืดหยุ่นทำหน้าที่วัดความไวในการตอบสนองของปริมาณความต้องการซื้อหรือปริมาณความต้องการขายต่อการเปลี่ยนแปลงของราคา รายได้ หรือตัวแปรอื่นๆ วิชา CB2 กำหนดให้ต้องคำนวณความยืดหยุ่นโดยใช้ทั้งปริมาณ เดิม (original) และปริมาณ เฉลี่ยหรือจุดกึ่งกลาง (average / midpoint)

ความยืดหยุ่นของอุปสงค์ต่อราคา (Price Elasticity of Demand - PED)

PED วัดร้อยละการเปลี่ยนแปลงของปริมาณความต้องการซื้อเทียบกับร้อยละการเปลี่ยนแปลงของราคา

การใช้ ปริมาณและราคาเดิม (Original Quantities and Prices):
\(\text{PED} = \frac{\% \Delta Q_d}{\% \Delta P} = \frac{\Delta Q / Q_1}{\Delta P / P_1} = \frac{\Delta Q}{\Delta P} \times \frac{P_1}{Q_1}\)

การใช้ ปริมาณและราคาเฉลี่ยหรือจุดกึ่งกลาง (Average / Midpoint Quantities and Prices) (ใช้เพื่อป้องกันค่าที่ไม่เท่ากันระหว่างกรณีที่ราคาเพิ่มขึ้นหรือลดลง):
\(\text{PED}_{\text{avg}} = \frac{\Delta Q / [(Q_1 + Q_2)/2]}{\Delta P / [(P_1 + P_2)/2]} = \frac{\Delta Q}{\Delta P} \times \frac{P_1 + P_2}{Q_1 + Q_2}\)

เนื่องจากเส้นอุปสงค์มีความชันลาดลง ค่า PED ทางคณิตศาสตร์จึงเป็นลบ แต่นักเศรษฐศาสตร์มักจะอ้างถึงขนาดสัมบูรณ์ของมัน \(|\text{PED}|\):
- มีความยืดหยุ่นน้อย (Price Inelastic, \(|\text{PED}| < 1\)): ปริมาณเปลี่ยนแปลงในสัดส่วนที่น้อยกว่าราคา
- มีความยืดหยุ่นมาก (Price Elastic, \(|\text{PED}| > 1\)): ปริมาณเปลี่ยนแปลงในสัดส่วนที่มากกว่าราคา
- มีความยืดหยุ่นคงที่หรือเท่ากับหนึ่ง (Unit Elastic, \(|\text{PED}| = 1\)): ร้อยละการเปลี่ยนแปลงของปริมาณเท่ากับร้อยละการเปลี่ยนแปลงของราคา

ปัจจัยกำหนด PED (Determinants of PED)

- การมีสินค้าทดแทนใกล้เคียง (ยิ่งมีสินค้าทดแทนมาก \(\implies\) ยิ่งยืดหยุ่นมาก)
- สัดส่วนของรายได้ที่ใช้จ่ายไปกับสินค้านั้น (สัดส่วนสูง \(\implies\) ยิ่งยืดหยุ่นมาก)
- สินค้าจำเป็น vs สินค้าฟุ่มเฟือย (สินค้าจำเป็นมีความยืดหยุ่นค่อนข้างน้อย สินค้าฟุ่มเฟือยมีความยืดหยุ่นมาก)
- ช่วงเวลา: อุปสงค์จะยืดหยุ่นมากขึ้นในระยะยาวเนื่องจากผู้บริโภคค้นพบสินค้าทางเลือกอื่น

ความยืดหยุ่นของอุปสงค์ต่อรายได้ (Income Elasticity of Demand - YED)

YED วัดการตอบสนองของอุปสงค์ต่อการเปลี่ยนแปลงของรายได้ผู้บริโภค (\(Y\)):

การใช้ ค่าเดิม (Original Values):
\(\text{YED} = \frac{\% \Delta Q_d}{\% \Delta Y} = \frac{\Delta Q}{\Delta Y} \times \frac{Y_1}{Q_1}\)

การใช้ ค่าเฉลี่ย (Average Values):
\(\text{YED}_{\text{avg}} = \frac{\Delta Q}{\Delta Y} \times \frac{Y_1 + Y_2}{Q_1 + Q_2}\)

เครื่องหมายของ YED จะบ่งบอกถึงลักษณะของสินค้า:
- สินค้าปกติ (Normal Good): \(\text{YED} > 0\) (อุปสงค์เพิ่มขึ้นตามรายได้) หาก \(0 < \text{YED} < 1\) จะเป็น สินค้าจำเป็น (Necessity) แต่หาก \(\text{YED} > 1\) จะเป็น สินค้าฟุ่มเฟือย (Luxury)
- สินค้าด้อย (Inferior Good): \(\text{YED} < 0\) (อุปสงค์ลดลงเมื่อรายได้เพิ่มขึ้น)

ความยืดหยุ่นของอุปทานต่อราคา (Price Elasticity of Supply - PES)

PES วัดระดับการตอบสนองของผู้ผลิตต่อการเปลี่ยนแปลงของราคา:

การใช้ ค่าเดิม (Original Values):
\(\text{PES} = \frac{\% \Delta Q_s}{\% \Delta P} = \frac{\Delta Q}{\Delta P} \times \frac{P_1}{Q_1}\)

การใช้ ค่าเฉลี่ย (Average Values):
\(\text{PES}_{\text{avg}} = \frac{\Delta Q}{\Delta P} \times \frac{P_1 + P_2}{Q_1 + Q_2}\)

ความยืดหยุ่นในระยะสั้นมาก vs ระยะยาว (Elasticity in the Short Run vs. Long Run)

ความยืดหยุ่นของอุปทานขึ้นอยู่กับเวลาเป็นอย่างมาก:
- ระยะสั้นมากหรือระยะฉับพลัน (Momentary/Immediate Run): อุปทานแทบจะคงที่อย่างสมบูรณ์หรือไม่ยืดหยุ่นเลย เนื่องจากผลผลิตจริงไม่สามารถเปลี่ยนแปลงได้ในทันที
- ระยะสั้น (Short Run): บริษัทสามารถเพิ่มปัจจัยการผลิตผันแปรได้ (เช่น การทำงานล่วงเวลา) ทำให้อุปทานมีความยืดหยุ่นในระดับปานกลาง
- ระยะยาว (Long Run): ปัจจัยการผลิตทั้งหมดสามารถปรับเปลี่ยนได้ บริษัทสามารถสร้างโรงงานใหม่ และคู่แข่งรายใหม่สามารถเข้าสู่ตลาดได้ ทำให้อุปทานมีความยืดหยุ่นสูง

5. ความเสี่ยง ความไม่แน่นอน และการเคลื่อนไหวของตลาด (Risk, Uncertainty, and Market Movements)

ในตลาดแข่งขันจริงในโลกปัจจุบัน ราคาและสภาวะในอนาคตไม่ได้มีความแน่นอน นักคณิตศาสตร์ประกันภัยและผู้นำทางธุรกิจได้แยกความแตกต่างที่สำคัญระหว่าง ความเสี่ยง (risk) และ ความไม่แน่นอน (uncertainty) ไว้ดังนี้:

- ความเสี่ยง (Risk): ผลลัพธ์ที่เป็นไปได้เป็นที่ทราบล่วงหน้า และสามารถกำหนดความน่าจะเป็นทางคณิตศาสตร์ที่วัดค่าได้ให้กับแต่ละผลลัพธ์ (เช่น ตารางมรณะ หรืออัตราการผิดนัดชำระหนี้ในอดีต)
- ความไม่แน่นอน (Uncertainty): สภาพแวดล้อมในอนาคตเป็นสิ่งที่ไม่ทราบ และไม่สามารถกำหนดความน่าจะเป็นที่เชื่อถือได้ (เช่น ผลกระทบทางภูมิรัฐศาสตร์ที่ไม่เคยเกิดขึ้นมาก่อน)

วิธีที่บริษัทรับมือกับความเสี่ยงและความไม่แน่นอนของตลาด

บริษัทมีการนำกลยุทธ์หลายรูปแบบมาปรับใช้:
1. การป้องกันความเสี่ยงและสัญญาอนุพันธ์ (Hedging and Derivative Contracts): การใช้สัญญาซื้อขายล่วงหน้า (forwards), สัญญาฟิวเจอร์ส (futures) และสัญญาออปชัน (options) เพื่อล็อกราคาขายหรือต้นทุนวัตถุดิบล่วงหน้า
2. การกระจายความเสี่ยง (Diversification): การกระจายการดำเนินงานไปยังสายผลิตภัณฑ์ที่ไม่เกี่ยวข้องกันหลายสาย หรือกระจายไปยังภูมิภาคต่างๆ เพื่อให้ผลขาดทุนในตลาดหนึ่งชดเชยด้วยผลกำไรในอีกตลาดหนึ่ง
3. ความยืดหยุ่นของกำลังการผลิต (Flexible Production Capacity): การออกแบบโรงงานปฏิบัติการที่สามารถสลับเปลี่ยนสายการผลิตได้อย่างรวดเร็วเมื่ออุปสงค์ในตลาดเปลี่ยนไป
4. การถือครองสินค้าคงคลังสำรอง (Holding Buffer Inventories): การสำรองวัตถุดิบหรือสินค้าสำเร็จรูปเพื่อป้องกันปัญหาคอขวดของอุปทานที่เกิดขึ้นอย่างกะทันหัน
5. การวิจัยตลาดและการพยากรณ์ (Market Research and Forecasting): การรวบรวมดัชนีชี้นำเพื่อลดขอบเขตของความไม่แน่นอนให้แคบลง

6. การคาดการณ์ราคา การเก็งกำไร และฟองสบู่ราคา (Price Expectations, Speculation, and Price Bubbles)

การคาดการณ์ราคาในอนาคตมีบทบาทสำคัญอย่างยิ่งต่อการทำงานของตลาด โดยเฉพาะอย่างยิ่งในตลาดการเงิน ตลาดสินค้าโภคภัณฑ์ และตลาดอสังหาริมทรัพย์

บทบาทของการเก็งกำไร (The Role of Speculation)

การเก็งกำไร (Speculation) คือการซื้อหรือขายสินทรัพย์โดยมุ่งหวังเพียงการเปลี่ยนแปลงของราคาในอนาคตเพื่อสร้างกำไรจากส่วนต่างราคา (capital gain) การเก็งกำไรสามารถจำแนกออกได้เป็นสองรูปแบบ:
- การเก็งกำไรที่สร้างเสถียรภาพ (Stabilising Speculation): นักเก็งกำไรเชื่อว่าการที่ราคาเบี่ยงเบนไปจากปัจจัยพื้นฐานในอดีตเป็นเรื่องชั่วคราว หากราคาลดลงต่ำกว่ามูลค่าที่เหมาะสม พวกเขาจะเข้าซื้อ (เพิ่มอุปสงค์ในปัจจุบัน) แต่หากราคาสูงกว่ามูลค่าที่เหมาะสม พวกเขาจะขายออก (เพิ่มอุปทาน) พฤติกรรมการซื้อขายนี้จะช่วยลดความผันผวนและผลักดันราคาให้กลับเข้าสู่ดุลยภาพที่แท้จริง
- การเก็งกำไรที่ทำลายเสถียรภาพ (Destabilising Speculation): นักเก็งกำไรมีการคาดการณ์แบบอนุมานตามแนวโน้มเดิม โดยอนุมานว่าแนวโน้มในปัจจุบันจะดำเนินต่อไป หากราคาสูงขึ้น พวกเขาจะยิ่งซื้อมากขึ้นเพราะคาดว่าจะเพิ่มขึ้นอีก หากราคาลดลง พวกเขาจะเทขายอย่างหนัก พฤติกรรมการซื้อขายนี้จะขยายวงสวิงของความผันผวนของราคา ทำให้ราคาเคลื่อนห่างจากมูลค่าพื้นฐานออกไปเรื่อยๆ

ฟองสบู่ราคาพัฒนาขึ้นได้อย่างไร (How Price Bubbles Develop)

ฟองสบู่ราคา (Price Bubble) จะเกิดขึ้นเมื่อราคาตลาดของสินทรัพย์พุ่งสูงเกินมูลค่าทางเศรษฐกิจตามปัจจัยพื้นฐานไปอย่างมาก ฟองสบู่มักจะมีลำดับการพัฒนาตามแบบแผนทั่วไปดังนี้:
1. การเปลี่ยนแปลงเชิงโครงสร้าง (Displacement): นวัตกรรมโครงสร้าง เทคโนโลยีใหม่ หรือช่วงเวลาที่อัตราดอกเบี้ยต่ำ ก่อให้เกิดโอกาสในการทำกำไรที่แท้จริงขึ้น
2. ภาวะเฟื่องฟูและการเก็งกำไรที่ทำลายเสถียรภาพ (Boom & Destabilising Speculation): การเพิ่มขึ้นของราคาในระยะแรกเริ่มดึงดูดความสนใจในวงกว้าง นักเก็งกำไรเริ่มเข้ามาในตลาด โดยไม่ได้ซื้อเพื่อผลตอบแทนตามปัจจัยพื้นฐาน แต่ซื้อเพื่อนำไปขายต่อให้ผู้อื่นในราคาที่สูงกว่า (ทฤษฎีคนโง่กว่า หรือ "greater fool" theory)
3. ความเคลิบเคลิ้มและพฤติกรรมแห่ตามกัน (Euphoria and Herd Behaviour): ความมีเหตุผลเริ่มหมดไป ความเชื่อที่ว่า "ราคามีแต่จะขึ้น" นำไปสู่การกู้ยืมสินเชื่อก้อนใหญ่มาไล่ซื้อสินทรัพย์
4. การทำกำไร (Profit-Taking): ผู้เล่นที่มีความเชี่ยวชาญในตลาดตระหนักว่าระดับราคาดังกล่าวไม่สามารถยืนระยะได้ต่อไป จึงเริ่มทยอยปิดสถานะและเทขายทำกำไรอย่างเงียบๆ
5. ความตื่นตระหนกและการแตกของฟองสบู่ (Panic and Burst): เมื่อการปรับขึ้นของราคาเริ่มชะงัก ผู้ซื้อก็หดหาย การเร่งขายหลักประกันทำให้เกิดการเทขายอย่างสิ้นหวังในราคาต่ำเตี้ยเรี่ยดิน (fire-sales) ส่งผลให้ราคาพังทลายลงกลับมาสู่ระดับปัจจัยพื้นฐานหรือต่ำกว่าเดิม

7. สรุปภาพรวมและเช็กลิสต์ (Summary Checklist)

- อุปสงค์และอุปทาน: ความชันของเส้นสะท้อนผลจากการทดแทน/ผลจากรายได้ และแรงจูงใจด้านผลกำไร ส่วนการเลื่อนของเส้นเกิดจากปัจจัยกำหนดที่ไม่ใช่ราคา
- หน้าที่ของราคา: ราคาส่งสัญญาณความขาดแคลนเปรียบเทียบ จูงใจการผลิต และจัดสรรทรัพยากรที่มีอยู่อย่างจำกัด
- ความยืดหยุ่น: คำนวณ PED, YED และ PES โดยใช้ทั้งค่าเดิม (\(\frac{\Delta Q}{Q_1} / \frac{\Delta P}{P_1}\)) และค่าเฉลี่ย (\(\frac{\Delta Q}{Q_1+Q_2} / \frac{\Delta P}{P_1+P_2}\))
- ความเสี่ยง vs ความไม่แน่นอน: ความเสี่ยงมีความน่าจะเป็นที่วัดปริมาณได้ ส่วนความไม่แน่นอนไม่มี บริษัทจะใช้วิธีป้องกันความเสี่ยง กระจายความเสี่ยง และถือครองสินค้าคงคลังสำรองเพื่อจัดการกับทั้งสองสิ่งนี้
- การเก็งกำไรและฟองสบู่: การเก็งกำไรที่สร้างเสถียรภาพจะช่วยลดการแกว่งตัวของราคา ส่วนการเก็งกำไรที่ทำลายเสถียรภาพจะเร่งโมเมนตัม ซึ่งเติมเชื้อให้เกิดฟองสบู่ในสินทรัพย์ที่จะต้องแตกออกในท้ายที่สุด